Especies de espacios - Georges Perec

Espazioei buruzko espazioa. Egunero ikusten, sentitzen, bizitzen … garen espazioak era desberdin batean azaltzen dituena. Espazioa zer den hausnarketa egitera behartzen dizun liburua, bakoitzaren ohetik hasita mundua azaldu arte isiltzen ez dena: logelak, habitatak, ateak, paretak, kaleak … Laburtuz, espazioari buruz beste ikuspuntu berri bat ematen dizuna.

Hasieran liburua “aspergarri” xamarra da. Niri, behintzat, nahiko arraro sentiarazi ninduen, espazioei buruzko liburu bat espero nuelako. Geroago, sarrera zela ohartu nintzen, sarrera nahiko berezia nire ustez. Hala ere, nahiz eta hasieran oso pisutsua izan, espazio desberdinak azaltzen denean liburua “aldatu” egiten da. Beste modu batean hitz egiten hasten da, nik gutxitan ikusi ez dudan eran. Espazioak azalduz espazioak sortzen ditu, eta, une askotan espazio horien “legeak puskatu” egiten ditu: goitik behera idatziz, komak eta punturik gabeko paragrafoak erabiliz … Espazioa ulertzeko edo honekin “jolasteko ariketak” azaldu bitartean espazioarekin jolasten duen espazioa dela esan daiteke.

Liburua ez da batere zaila irakurtzeko. Gainera, ulergarria da nahiz eta arkitekturako ikaslea ez izan. Kapituluka bananduta dago, nahiz eta ordenan irakurtzea garrantzitsua ez izan. Kapitulu guztiak espazioa definitzen dute, baina zeharo desberdinak dira. Hala ere, guztiak irakurrita momentu oro espazio baten barnean zaudela konturatzen zara, nahiz eta etxean, kalean, hirian, zelaian … egon. Hortaz, espazioa zer den hausnarketa egitera behartzen zaitu. Zer da espazioa? Zerk sortzen du espazioa? Nola lortzen da espazioa? Galdera guzti hauek ez dizkizu liburuak ematen, eta oraintxe nik ezin ditut erantzun.

Liburuko hainbat “xelebrekeri” edo gustatu zaizkidan atalak aipatzeko, ateen, pareten eta eskaileren atalak aipatu behar ditut.” Zertarako giltzak ateak ez baleude?” “ Koadro, poster … bat paretan zintzilikatu eta gero ez dugu paretik ikusten, ez balego bezala …” Hala ere, niri gehien zausk egin didana eskaileren kapitulu txikia da. Bertan, laburbilduz, antzina eskailerak garrantzi handia ematen zitzaien espazioa zen. Gaur egun ez da hau gertatzen (trantsizio elementu bat da soilik), baina, zergatik? Autorearen hitzak errepikatuz: ez dakit.

Dikotomiak non-nahi

Dikotomien artean bizi gara. Egunero aurkakoak diren bi gauzen artean erabaki behar dugu: ondo edo gaizki dagoen galdetzean, baietz edo ezetz esatean, positiboa edo negatiboa den jakitean, barrura edo kanpora joatean … Beti bi muturretako bat aukeratu behar dugu, beraien artean dagoen guztia alde batera utziz. Sinesten ez didatenei, ez al da egia zuria eta beltzaren artean gris kolorearen artean sekulako aukera edo sorta daukagula?

Landutako proiektua sakontzen hasteko erabaki dudan dikotomia itxia-irekia dela esan beharra daukat. Dikotomia berez erreza da imajinatzeko ezta? Itxia lau pareta, kanpoko aldearekin zerikusirik ez daukana. Irekia, aldiz, librea, kanpoko aldea; edo, bestela, kanpoko aldearekin irekiera nabarmenak dituen espazioa.  Horrela bada, zaila dirudi imajinatzea dikotomia horren barruan edo bi mutur horien artean zerbait dagoenik. Nik hurrengo maketa egin dut, pentsaera hori puskatzeko asmoz.

Kubo gardena da.  Ez dauka irekierarik, horregatik askok barruko espazioa itxia dela esango didazue. Baina, barruko espazioak ez al dauka kanpokoarekin erlaziorik? Hau da, barrutik ez zara kanpoko aldeaz aldentzen, baina itxitura baten barruan jarraitzen duzu. Horrela bada, dikotomietan pentsatzen jarraituz ezin da barruko espazioa itxia edo irekiera den galderari erantzun. Pentsamendu hori alde batera utziz nik honako hau erantzungo nuke: barruko espazioa kanpoaldekoarekin zerikusia daukan eta, era berean, isolaturik dagoen espazioa da, itxia ETA irekia aldi berean.

Nire logela

Eguzki izpiek esnatu naute. Bart pertsianak ixtea ahaztu zitzaizkidan nonbait. Nire aurrean, ezkerraldean, mahaia ikusten dut. Gainean, atzo ikasitako apunte kaxkar batzuk, ordenagailua estaliz. Mahaia ia pareta guztia hartzen du. Daukan luzera ondo datorkit unibertsitateko plano eta maketak egiteko. Bere gainean apalak daude, gehien gustatzen zaizkidan maketa, liburu, CD musika eta beste hainbat aparatuekin. Gelaren bukaeran bi leiho ikusten ditut. Burua eskuinerantz mugituz nirea bezalako beste ohe bat ikusten dut. Bertan, oraindik altxa gabe dagoen mutiko bat ikusten dut, niri begira. Ispiluko islarekin batera altxa eta dena berez daukan ordenarekin ikusten dut berriro.  

Zer da Arkitektura?

1. Proiektua: Zer da Arkitektura?

 Joseba Gordo-rekin batera eginiko lana

Arkitektura giza habitataren espazioaren diseinuaz arduratzen den zientzia eta artea da. Hala ere, arkitektura definitzeko ezin dira soilik hitz horiek esan. Arkitektura arloaren eta arkitektura definizioaren barruan beste hitz asko erabili behar dira. Guretzat arkitektura zer den adierazteko egitura hau egin dugu, lau oinarrietan eusten den bloke handi bat bezalakoa. Egitura hau lau zati ezberdinetan dago banatuta: oinarria, barnealdea, kanpoaldea eta goialdea. Lau zati hauek gure arkitekturaren definizioa osotzen dute.

Lehenik eta behin oinarria daukagu, hau da, arkuen “basea”. Hemen arkitekturaren oinarri diren hitzak jarri ditugu, hau da, guretzat arkitektura nondik “jaiotzen”, eusten edo hasten den lekua. Guretzat horiek ideiak, ametsak, irudimena eta esperientzia dira. Hauengatik sortzen da arkitektura, ideia batetik. Ideia eta zentzu jakin bat gabe arkitektura tristea izango litzateke, emoziorik gabekoa. Arkitektura ideia batetik, pertsona baten amets edo irudimenetik jaio behar da, eta ez zientziak aplikaturiko kalkulu batzuetatik soilik. Horrela bada, oinarri sendoak ez baditu, egiten den egitura edo espazioa ezin da guztiz arkitektura izan.

Arkitekturaren arloa ez da soilik ideia bat. Bere barnealdean arkitekturak gai asko jorratu eta lortu behar ditu, askotan ikusten ez dena eta behar den garrantzia ematen ez zaiona. Bertan zientzia, egitura, erabilgarritasuna, teknika, sendotasuna eta oreka jarri ditugu. Hauei esker ideietatik sortzen diren egiturak sortu eta eutsi daitezke. Zientziari esker behar diren kalkuluak egin ditzakegu ea diseinatutako egiturak sendoa den jakiteko, eta orekan mantenduko den ziurtasuna edukitzeko. Horrela, teknika erabiliz erabilgarria den espazio erosoa sortuko dugu.

Arkitektura barrutik garrantzitsuak diren arlo asko dauzka. Hala ere, kanpotik ikusteko egiten da ere, eta alboko arkitekturarekin izan behar du erlazioa. Horretarako, forma eta armonia izan behar du. Hala ere, independentea eta askea ere izan behar du, artea eraikiz, kanpotik ikusmenerako sentsazio ona izan dezan, koadro bat bailitzan.

Azkenik, hasierako definizioan esan bezala, arkitektura gizakiarentzat eginda dago, giza habitata diseinatzen du. Hau da, arkitekturaren helburua gizakira eta pertsonentzat iristea da. Gizakia, hortaz, gorenean dago.

Gauza guztiak bateratuz ARKITEKTURA egiten da, hau da, ideia batetik gizakiarentzako sendoa den espazio erabilgarri eta artearekin ederra egiten den diseinu bat.